CFH-Advies
Er zijn voldoende aanwijzingen om het gebruik van een lage dosering acetylsalicylzuur (resp. carbasalaatcalcium) van circa 80 mg (resp. 100 mg) per dag te rechtvaardigen bij het voorkómen van vasculaire complicaties bij patiënten met vaatziekte. Hogere doseringen zijn niet nodig. De laagste dosering (30 mg resp. 38 mg per dag) geldt vooralsnog alleen bij TIA en niet-invaliderend herseninfarct. De Commissie adviseert bij het voorschrijven op het kostenaspect te letten; zie Trombocytenaggregatieremmers, oraal.
Acetylsalicylzuur remt in deze lage dosering de trombocytenaggregatie, waardoor de bloedingstijd wordt verlengd. De antitrombotische werking berust op acetylering van het enzym cyclo-oxygenase in de trombocyt, waardoor de vorming van het prostaglandine tromboxaan A2 wordt geremd. Werkingsduur: tot 4 à 6 dagen na staken behandeling.
Kinetische gegevens
First-pass-effect in darmwand en lever d.m.v. hydrolyse tot het actieve salicylzuur. Tmax = ½–2 uur. Vd = 0,16 l/kg Plasma-eiwitbinding: > 90% (salicylzuur). Metabolisering: in de lever (salicylzuur) tot inactieve metabolieten. Eliminatie: salicylzuur en metabolieten worden tezamen met onveranderd acetylsalicylzuur (1%) uitgescheiden met de urine. T1/2el = 15–20 min (acetylsalicylzuur) en 2–3 uur (salicylzuur). Bij hogere doses salicylzuur kan de eliminatiehalfwaardetijd door een niet-lineaire kinetiek verlengd zijn van enkele uren tot een etmaal.
Instabiele angina pectoris. Secundaire preventie van myocardinfarct. Secundaire preventie na TIA en niet-invaliderend herseninfarct, mits intracerebrale bloedingen zijn uitgesloten. Preventie van graft-occlusie na aorta-coronaire bypass. Preventie van trombosering bij shunt voor nierdialyse. Stabiele angina pectoris. Bij mechanische klepprothese met een groot risico van trombo-embolie (in combinatie met orale anticoagulantia).
Overgevoeligheid voor salicylzuurverbindingen; optreden van astma-aanval of collaps na gebruik van acetylsalicylzuur of andere prostaglandinesynthetaseremmers. Hemorragisch herseninfarct. Bij eerder gebruik maagklachten en maagpijn. Actief ulcus pepticum. Erosieve gastritis. Hemorragische diathese zoals hypoprotrombinemie. Ernstige nier- en leverinsufficiëntie. Behandeling met antistollingsmiddelen. Terughoudendheid is geboden bij G6PD-deficiëntie of deficiëntie van glutathionperoxidase in erytrocyten wegens het risico van iatrogene hemolyse.
De resultaten van de onderzoeken over het gebruik van salicylaten tijdens zwangerschap bij de mens zijn niet zodanig dat een schadelijk effect op het kind geheel kan worden uitgesloten. In dierproeven is bij hoge doses teratogeniteit waargenomen. Ze kunnen overgaan in de foetale bloedsomloop en daar salicylaatintoxicatie veroorzaken. Regelmatig gebruik van salicylaten in het derde trimester kan effecten geven die verband houden met remming van de prostaglandinesynthese: verlengde zwangerschapsduur, vertraagde weeënactiviteit, voortijdig sluiting van de ductus arteriosus Botalli, bloedingen bij de moeder en de pasgeborene en kan leiden tot een verlaagd geboortegewicht en meer kans op perinatale sterfte. Niet gebruiken gedurende de laatste drie maanden van zwangerschap.
Salicylaten gaan over in de moedermelk, bij gebruik van lage doseringen hoeft de borstvoeding niet te worden gestaakt.
Maagklachten. (Occult) bloedverlies in het maag-darmkanaal; bij langdurig of veelvuldig gebruik kan dit leiden tot bloedarmoede. Overgevoeligheidsverschijnselen, variërend van lichte symptomen tot anafylactische shock. Verlenging bloedingstijd.
Salicylaten versterken de werking van orale anticoagulantia (verhoogde bloedingsneiging), van insuline en orale bloedglucoseverlagende middelen (toename van hypoglykemie) en de bijwerkingen van methotrexaat (meer kans op ernstige bloedafwijkingen). Door additie kan het ulcerogeen effect worden versterkt bij gelijktijdig gebruik van andere prostaglandinesynthetaseremmers en corticosteroïden. Alcohol vergroot het risico van een maagbloeding. Bij gelijktijdig gebruik met ibuprofen kan het trombocytenaggregatieremmende effect van acetylsalicylzuur worden verminderd.
Waarschuwingen en voorzorgen
Instabiele angina pectoris: volwassenen ca. 100 mg eenmaal per dag.
Secundaire preventie na myocardinfarct: volwassenen ca. 100 mg eenmaal per dag.
Secundaire preventie na TIA en CVA: volwassenen 30–100 mg eenmaal per dag.
Preventie graft-occlusie: volwassenen ca. 100 mg per dag, te beginnen 24 uur na de operatie.
Preventie trombosering bij shunt voor nierdialyse: volwassenen ca. 100 mg per dag tijdens de nierfunctievervangende behandeling.
Stabiele angina pectoris: volwassenen ca. 100 mg per dag. Indien een direct intredend effect is gewenst, kan gedurende de eerste dag(en) met een oplaaddosis van ten minste 100 mg per dag worden begonnen.
Mechanische klepprothese met een groot risico van trombo-embolie: volwassenen ca. 100 mg eenmaal per dag. De tabletten innemen met een ruime hoeveelheid water. Voor een snel effect toedienen op een nuchtere maag of ten minste een half uur vóór de maaltijd. Bij chronisch gebruik van hoge doseringen of bij maagklachten kan de inname tijdens of vlak na de maaltijd geschieden.
|
