CFH-Advies
Bij de behandeling van incidentele bronchospasmen gaat de voorkeur uit naar inhalatie met een β2-sympathicomimeticum (bv. salbutamol).
Voor een optimaal effect van geneesmiddelen bij astma en chronisch obstructieve longziekte is een juiste inhalatietechniek onontbeerlijk. Bij de keuze van een inhalator speelt de voorkeur van de patiënt een belangrijke rol. Bij volwassenen en kinderen vanaf 7 jaar verdienen poederinhalatoren de voorkeur. Zij zijn even effectief als dosisaerosolen en geven minder aanleiding tot een niet juiste uitvoering van de inhalatie. Voor kinderen tot 7 jaar en patiënten met een geringe inspiratiekracht (bv. longemfyseem) blijft echter een dosisaerosol met inhalatiekamer (bv. 'Babyhaler', 'Volumatic') gewenst.
β-Sympathicomimeticum met selectieve werking op de β2-adrenerge receptoren. De dosisaerosol kan worden voorzien van een 'Babyhaler' of 'Volumatic' (inhalatiekamer); de 'Babyhaler' is bedoeld voor kinderen van 2–5 jaar. Werking: binnen 5 min na inhalatie, max. na 30–90 min. Werkingsduur: 4–6 uur, bij profylaxe inspanningsastma ca. 2 uur.
Kinetische gegevens
Resorptie: de fractie in de longen (en de per abuis ingeslikte fractie) worden goed geresorbeerd. Groot first-pass-effect (vnl. in de darmwand). Eliminatie: vnl. via de nieren. T1/2el = ca. 4 uur.
Bronchospasmen bij astma en COPD. Profylaxe van inspannings- en allergeen-geïnduceerd astma. Acute exacerbaties van astma of chronisch obstructieve longziekte; status asthmaticus.
Salbutamol per inhalatie kan bij gebruik in de aanbevolen doseringen voor zover bekend zonder gevaar voor de vrucht worden gebruikt tijdens zwangerschap. Over het gebruik van het drijfgas HFA-134a (in CFK-vrije dosisaerosolen) tijdens zwangerschap bij de mens bestaan onvoldoende gegevens om de mogelijke schadelijkheid te beoordelen. Toediening aan het einde van de zwangerschap of in hogere doseringen kan foetale tachycardie en stoornissen in de bloedsuikerhuishouding bij de neonaat veroorzaken.
Salbutamol gaat over in de moedermelk.
Bijwerkingen zijn afhankelijk van de dosis en individuele gevoeligheid. Vaak (1-10%): irritatie van mond en keel, brandend gevoel van de tong, hoesten, smaakverandering (slechte, onprettige of ongebruikelijke smaak), misselijkheid, fijne tremor van handen en vingers (vooral bij hoge doses), hoofdpijn, duizeligheid, zweten, rusteloosheid. Zelden (0,01-0,1%): verhoogde of verlaagde bloeddruk, perifere vaatverwijding, compensatoire stijging van de hartfrequentie, tachycardie, hartkloppingen, angina pectoris, ritmestoornissen (incl. atriumfibrillatie, supraventriculaire tachycardie en extrasystolen, vooral bij daarvoor gevoelige patiënten), spierkrampen, paradoxale bronchospasmen, hypokaliëmie, hyperglykemie, vooral bij kinderen hyperactiviteit en zeer zelden overprikkelbaarheid, slaapstoornissen en hallucinaties. Zeer zelden (< 0,01%): trombopenie, overgevoeligheidsreacties (dermatitis, pruritus, urticaria en erytheem, angio-oedeem), nefritis, collaps. Myocardischemie kan optreden.
β-Blokkers, in het bijzonder niet-selectieve, antagoneren de werking van salbutamol. Bij gelijktijdig gebruik van corticosteroïden is er een groter risico van hyperglykemie. Hypokaliëmie kan eerder optreden bij hypoxie en bij gelijktijdig gebruik van diuretica, corticosteroïden of theofylline. Gelijktijdig gebruik van MAO-remmers kan het risico op cardiovasculaire bijwerkingen vergroten. Een additief effect kan optreden in combinatie met andere sympathicomimetica. Gelijktijdig gebruik van vernevelde salbutamol en ipratropiumbromide kan een aanval van nauwe-kamerhoekglaucoom veroorzaken.
Waarschuwingen en voorzorgen
Symptomen: Cardiovasculaire symptomen: vasodilatatie, warm rood gezicht, tachycardie, palpitaties, hypotensie, beklemd gevoel op de borst, aritmieën (vooral bij hypokaliëmie). Centrale symptomen: hoofdpijn, tremoren (ook van het hele lichaam), spierkrampen, agitatie, hallucinaties, angst, slapeloosheid, transpiratie, misselijkheid en braken.
Therapie: Hypotensie en aritmieën kunnen worden bestreden met een – bij voorkeur cardioselectieve – β-blokker, waarbij voorzichtigheid is geboden bij bronchospasmen in de anamnese (ecg-controle is aangewezen).
Acute bronchospasmen: Volwassenen: inhalatiepoeder 'Cyclocaps' 200–400 microg, max. 1600 microg per dag; inhalatiepoeder 'Diskus' 200 microg, max. 800 microg per dag; inhalatiepoeder 'Novolizer' 100 microg, max. 800 microg per dag; dosisaerosol 100–200 microg, zo nodig maximaal 800 microg per dag. Kinderen: inhalatiepoeder 'Cyclocaps' 100–200 microg, dosisaerosol of inhalatiepoeder 'Novolizer' 100 microg, zo nodig maximaal viermaal per dag.
Profylaxe inspannings- of allergeen-geïnduceerd astma: Volwassenen: inhalatiepoeder 'Cyclocaps', 'Diskus' 400 microg, dosisaerosol of inhalator 'Novolizer' 200 microg. Kinderen: inhalatiepoeder 'Cyclocaps' 200 microg, dosisaerosol of inhalatiepoeder 'Novolizer' 100 microg.
Toedienen 10–15 minuten vóór de inspanning of blootstelling.
Exacerbaties/Status asthmaticus: Inhalatievloeistof: de inhalatievloeistof wordt toegepast bij acute behandeling van exacerbaties van astma en COPD bij voldoende 'tidal volume' (ca. 400 ml); bij status asthmaticus moet de inhalatievloeistof worden toegediend met positieve drukbeademing na intubatie. Volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar: intermitterende toediening: 5–10 mg onverdunde inhalatievloeistof, door een positieve-drukventilator toedienen gedurende 3–5 minuten (of tot aerosolvorming stopt), zo nodig drie- à viermaal herhalen. In sommige gevallen kan de inhalatievloeistof verdund als aerosol intermitterend worden toegediend door een geschikte vernevelaar gedurende ca. 10 minuten. Voor continue toediening de inhalatievloeistof zodanig verdunnen dat deze 50–100 microg/ml bevat. De verdunde vloeistof toedienen in de vorm van een aerosol door een positieve drukventilator of in sommige gevallen door een geschikte vernevelaar (Bird, Puritan, De Vilbiss of andere spray alleen in combinatie met een geschikt gelaatsmasker). De normale snelheid is 1–2 mg per uur. Kinderen tot 12 jaar: hiervoor is dezelfde toedieningswijze bruikbaar. De gebruikelijke dosis is 2,5 mg, verdund met fysiologische zout tot 2–2,5 ml. In ernstige gevallen kan een hogere dosis tot 5 mg noodzakelijk zijn.
|
