CFH-Advies
Voor de behandeling van acute ongecompliceerde urineweginfecties komen nitrofurantoïne of trimethoprim in aanmerking. In hardnekkige gevallen, evenals bij alle parenchymateuze infecties, dient de keuze van de antibacteriële therapie te worden bepaald op geleide van een bacteriologisch onderzoek (antibiogram).
De werking berust op blokkering van het enzym dihydrofoliumzuurreductase, waardoor de reductie van dihydrofoliumzuur tot tetrahydrofoliumzuur in de bacterie wordt voorkomen. Trimethoprim is actief tegen vele grampositieve en gramnegatieve micro-organismen. Het is niet werkzaam tegen Pseudomonas aeruginosa, Mycoplasma, sommige stammen van Streptococcus faecalis en anaërobe micro-organismen.
Kinetische gegevens
Resorptie: oraal snel en vrijwel volledig. Tmax = 1–4 uur. Concentraties in o.a. de urine, speeksel en sputum hoger dan in plasma. Eliminatie: 50–60% met de urine binnen 24 uur, 80% onveranderd. T1/2 = 8–17 uur; verlengd bij ernstige nierfunctiestoornissen.
Acute ongecompliceerde urineweginfecties, profylaxe van recidiverende urineweginfecties, onderhoudsbehandeling van chronische urineweginfecties en infecties van de bovenste luchtwegen, veroorzaakt door voor trimethoprim gevoelige micro-organismen.
Ernstige lever- en nierfunctiestoornissen. Ernstige afwijkingen in het bloedbeeld. Toediening aan patiënten met acute porfyrie vermijden, omdat gebruik in verband is gebracht met klinische verergering van porfyrie.
Er zijn tot nu toe geen aanwijzingen voor schadelijkheid bij de mens. Trimethoprim is geen eerstekeusmiddel tijdens de zwangerschap; het is een veilig alternatief indien andere antibiotica niet werkzaam zijn. Alleen bij zeer hoge doseringen kan op grond van de farmacologische werkzaamheid een foliumzuurdepletie bij het kind ontstaan. In dierproeven is het middel schadelijk gebleken.
Trimethoprim gaat in kleine hoeveelheden over in de moedermelk; toediening tijdens borstvoeding vormt, behalve een mogelijke sensibilisatie, een te verwaarlozen risico voor het kind.
Meest voorkomend: jeuk en 'rash'. Verder maag-darmstoornissen zoals misselijkheid, braken en glossitis. Zelden: aseptische meningitis, allergische reacties incl. anafylaxie, afwijkingen in het bloedbeeld (trombocytopenie, leukopenie, megaloblastaire anemie), vooral bij foliumzuurdeficiëntie of langdurig gebruik of na hoge doses.
De werking van orale anticoagulantia kan worden versterkt. De plasmaspiegels van fenytoïne, digoxine en procaïnamide kunnen worden verhoogd. Gelijktijdige toediening met andere foliumzuurantagonisten (zoals pyrimethamine) verhoogt de kans op megaloblastaire anemie. Bij gelijktijdige toediening van ciclosporine kan de nierfunctie verminderen.
Waarschuwingen en voorzorgen
Symptomen: acuut: o.a. maag-darmstoornissen, duizeligheid en verwardheid.
Therapie: Trimethoprim kan met behulp van hemodialyse worden verwijderd uit het lichaam. (Peritoneale dialyse is niet effectief). Chronische overdosering kan leiden tot beenmergdepressie; in dat geval calciumfolinaat (5–10 mg/dag i.m. gedurende 5–7 dagen) toedienen. Aanzuren van de urine versnelt de eliminatie.
Van trimethoprim bestaan alleen nog tabletten van 100 en 300 mg. Sommige generieke tabletten van 100 mg hebben een breukgleuf en kan gedoseerd worden per 50 mg. Desondanks zal met de huidig beschikbare tabletten niet altijd een optimale behandeling van kinderen mogelijk zijn.
Ongecompliceerde urineweginfecties: Volwassenen en kinderen ouder dan 12 jaar: 300 mg ineens 's avonds gedurende 3–5 dagen. Kinderen: 5–12 jaar: 6–9 mg/kg lichaamsgewicht per dag in 1–2 doses gedurende 3–7 dagen.
Bovenste luchtweginfectie: Volwassenen en kinderen ouder dan 12 jaar: 200 mg tweemaal per dag gedurende ten minste 1 week, kinderen: 5–12 jaar: 6–9 mg/kg per dag in 2 doses gedurende ten minste 1 week.
Profylaxe van recidiverende en onderhoudsbehandeling chronische urineweginfecties: Volwassenen en kinderen ouder dan 12 jaar: 100 mg 's avonds. Kinderen: 5–12 jaar: 50 mg 's avonds. De behandeling kan 3–12 maanden, soms nog langer, duren.
Richtlijn bij nierfunctiestoornissen: creatinineklaring: 30–15 ml/min.: aanvankelijk de normale dosering gedurende 3 dagen, vervolgens op geleide van de plasmaspiegel of indien dit niet mogelijk is 80 mg, max. 100 mg tweemaal per dag; 15–10 ml/min.: op geleide van de plasmaspiegel of indien dit niet mogelijk is 80 mg, max. 100 mg tweemaal per dag.
|
